Mondriaan

Léon Hanssen

De schepping van een aards paradijs

Piet Mondriaan 1919-1933

 

Klik hier om het notenapparaat dat bij De schepping van een aards paradijs hoort te bekijken.

 

In het leven van Piet Mondriaan valt het jaar 1919 als een niet te missen cesuur. Het jaartal vertegenwoordigt een nieuw begin: de schilder heeft de weg naar de abstractie gevonden en verlaat Nederland voorgoed om zijn plaats te veroveren aan de top van de internationale avant-garde.

In De schepping van een aards paradijs presenteert Léon Hanssen de biografie van Mondriaan in de periode 1919-1933. Het boek levert, behalve de beschrijving van Mondriaans leven en werk, een gedetailleerd beeld van een turbulent tijdvak van de twintigste eeuw: de jaren tussen het eind van de Eerste Wereldoorlog en de machtsovername door Adolf Hitler in januari 1933. Plaats van handeling is de stad die Mondriaans hart had gestolen – la Ville Lumière, Parijs!

De schepping van een aards paradijs toont een wereld waarin de culturele nieuwigheden over elkaar heen buitelen. Het is een universum van nieuwe, elkaar fel beconcurrerende kunststromingen, een wereld van het dolste uitgaansvermaak en van opzwepende jazzmuziek, een wereld in de sfeer van ‘na ons de zondvloed’.

Tussen coryfeeën als Pablo Picasso, Salvador Dalí, Josephine Baker en Le Corbusier schittert Mondriaan in Parijs als een ster aan de rand van het culturele firmament. Zijn betrokkenheid bij de beweging van De Stijl komt tot een voortijdig einde wanneer hij na het zoveelste conflict de vriendschap met Theo van Doesburg beëindigt.

Tegelijkertijd begint zijn wereldroem te naken. Zijn kleine atelier, gelegen in een desolate stationsbuurt in Montparnasse, wordt een pelgrimsoord van de mondiale kunstelite. Maar Mondriaan heeft de tijd vooralsnog niet mee: met de economische wereldcrisis en de opkomst van nationalisme en politiek extremisme wordt de speelruimte van de cultuur in het begin van de jaren dertig dramatisch ingeperkt.

Even droomt Mondriaan ervan weg te vluchten in het huwelijksgeluk. Maar de roeping van zijn kunstenaarschap is sterker dan al het andere. Hij introduceert een nieuwe variabele in zijn schilderstijl, de dubbele lijn, en hij vindt zichzelf opnieuw uit – niet meer uitsluitend als een van de meest toonaangevende schilders van onze moderne cultuur, maar ook als de profeet van een paradijselijke toekomst van de mensheid.

 

Léon Hanssen (1955) is de auteur van de veelgeprezen tweedelige biografie van Menno ter Braak (Want alle verlies is winst en Sterven als een polemist, genomineerd voor de AKO Literatuurprijs en bekroond met de Busken Huetprijs en de Henriëtte de Beaufort-prijs). Hij is als cultuurhistoricus verbonden aan Tilburg University, waar hij de bijzondere leerstoel Life Writing and Cultural Memory bekleedt.

 

De pers over Want alle verlies is winst:

‘Zonder reserve mag je zeggen dat Want alle verlies is winst een van de beste Nederlandse biografieën is uit de Nederlandse boekgeschiedenis.’ Menno Schenke, Algemeen Dagblad

‘Hanssen weet een zeldzaam evenwicht te bereiken tussen leven en werk, wat het boek zowel kleurrijk als, waar nodig, diepgravend maakt.’ Carel Peeters, Vrij Nederland

‘De betekenis van Ter Braak is een gegeven dat Léon Hanssen met een schat aan biografische gegevens aanvult, verrijkt en met het oeuvre in harmonie probeert te brengen.’ Jan Blokker, de Volkskrant

‘Eindelijk, eindelijk is nu de grote biografie over Ter Braak verschenen. Een boek waarin Léon Hanssen er overtuigend in slaagt van Ter Braak een mens van vlees en bloed te maken.’ Theo Hakkert, De Twentsche Courant Tubantia

 

De pers over Sterven als een polemist:

‘Met zijn persoonlijke en gedurfde verteltrant, waarin beschrijving en analyse moeiteloos in elkaar overvloeien, heeft Hanssen een levensverhaal geschreven dat een hoogtepunt is in het genre van de Nederlandse schrijversbiografie.’ Ronald Havenaar, NRC Handelsblad

‘Voorbeeldig – als dit epitheton ooit van toepassing was, dan wel op de Menno ter Braak-biografie van Léon Hanssen.’ Thomas van den Bergh, Elsevier

‘Hanssen heeft een biografie geschreven die uitmunt door documentaire kwaliteit, visie en stijl.’ Jaap Goedegebuure, Brabants Dagblad

‘Hanssen heeft geen enkele mogelijkheid onbenut gelaten om zijn onderwerp te doorgronden: hij maakt ampel gebruik van gepubliceerde en ongepubliceerde correspondenties, interviewde iedereen die hem van nut kon zijn en spreidt een soms verbluffende kennis tentoon van het intellectuele leven in de eerste helft van de twintigste eeuw.’ Geert Buelens, De Morgen